ააფი
ბიზნესმენი
გამოწერა
კონსალტინგი
წიგნები
კონტაქტი
კითხვა–პასუხი
აუდიტორული საქმიანობა
აღრიცხვა და გადასახადები
იურიდიული კონსულტაცია
საბანკო სისტემა
სადაზღვევო საქმიანობა
სტუმარი
ლოგიკური ამოცანა
სხვადასხვა
შრომის ბირჟა
ნორმატიული დოკუმენტები
შეკითხვა რედაქციას
კითხვა–პასუხი
კითხვა-პასუხი - #6 (ივნისი), 2006
ამ რუბრიკით ჟურნალში ქვეყნდება პასუხები ჩვენი მკითხველების იმ შეკითხვებზე, რომლებიც ბუღალტრულ აღრიცხვას, საგადასახადო და საბაჟო კანონმდებლობასა და სამოქალაქო სამართალს შეეხება. დასმულ შეკითხვებზე პასუხს გასცემენ შპს “ააფ-მენეჯმენტი”-ს მენეჯერები, შპს აუდიტური კომპანია “ააფ კონსალტინგი”-ს აუდიტორები, საქართველოს სხვა წამყვანი საკონსულტაციო ფირმების სპეციალისტები.

შეკითხვები მიიღება წერილობითი სახით, ელექტრონული ფოსტით ან ფაქსით ჟურნალის ხელმომწერებს შეუძლიათ შეკითხვით მოგვმართონ ტელეფონის მეშვეობითაც. ანონიმური შეკითხვები მიღებული არ იქნება! თუმცა შეკითხვის ავტორთა ვინაობა ჟურნალში არ გამოქვეყნდება.

შეკითხვები მიიღება ელექტრონული ფოსტით: aaf@geo.net.ge ან ტელ/ფაქსით: 33-73-71.

ხელმომწერთა შეკითხვებისათვის ტელ.: 33-73-41.

წინამდებარე ნომერში მკითხველთა შეკითხვებს პასუხობს შპს აუდიტური კონცერნი “ცოდნისა”-ს ფინანსური დირექტორი ნინო კალანდია.

კითხვა: ორგანიზაციას, რომელიც მუშაობს გრანტებზე მას-მედიის სფეროში, ემსახურებიან მძღოლები საკუთარი მსუბუქი ავტომანქანებით, რომელთა საწვავის ხარჯები და მანქანის გარბენი აღირიცხება სამარშრუტო ბარათის მეშვეობით. გრანტის ბიუჯეტით გათვალისწინებულია მძღოლის ხელფასი და მანქანის იჯარა. როგორ დაიბეგრება მძღოლის მიერ მიღებული ანაზღაურება, რომელიც შედგება ორი ნაწილისაგან (ხელფასისა და მანქანის იჯარისაგან)? აქვე უნდა დავამატოთ, რომ მძღოლები ირიცხებიან ორგანიზაციის შტატიან თანამშრომლებად და არ არიან აღრიცხვაზე როგორც გადასახადის გადამხდელები საგადასახადო ინსპექციაში.

პასუხი:
გრანტებით დაფინანსებული ორგანიზაციის შემთხვევაში როგორც მძღოლების ხელფასი, ასევე მათი ავტომანქანების იჯარით სარგებლობისათვის გადახდილი საზღაური (თუ ეს ხელფასები და იჯარა გათვალისწინებულია გრანტის ხარჯებში) დაიბეგრება საშემოსავლოთი, მაგრამ არ დაიბეგრება სოციალური გადასახადით, რადგან ასსკ 270-ე მუხლის “გ” ნაწილის თანახმად, სოციალური გადასახადისაგან გათავისუფლებულია “გრანტით მიღებული სახსრებიდან გრანტის მიმღები ორგანიზაციის მიერ გაცემული ანაზღაურება” ამ ანაზღაურების სახეების მიუხედავად.

კითხვა: შპს X-მა დააკმაყოფილა საგადასახადო კოდექსის 224-ე მუხლის მოთხოვნები და მოითხოვა დღგ ის გადამხდელად რეგისტრაციის გაუქმება. რეგისტრაციის გაუქმების მომენტისათვის მას გააჩნდა ძირითადი საშუალება და არამატერიალური აქტივი, რომლებზეც წარსულში მიღებული ჰქონდა დღგ-ის ჩათვლა. წარმოადგენს თუ არა მათი ნაშთი შპს X-სათვის დასაბეგრ ოპერაციას 225-ე მუხლის მე-2 ნაწილის “დ” პუნქტის მიხედვით?

პასუხი:
ასსკ 225-ე მუხლის მე-2 ნაწილის “დ” პუნქტის თანახმად, “დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრაციის გაუქმების შემთხვევაში საქონლის ნაშთი, რომელზედაც გადამხდელს მიღებული ან მისაღები აქვს ჩათვლა, განიხილება როგორც დღგ-ის დასაბეგრი მიწოდება”. ხაზგასმულ სიტყვაში, სავარაუდოა, რომ ამ მუხლის შემოქმედი კანონმდებელი გულისხმობდა გადამხდელთან გასაყიდად არსებულ სასაქონლო-მატერიალურ ფასეულობებს (შეძენილ საქონელსა და მზა პროდუქციას) და არა გრძელვადიან აქტივებს, მაგრამ მიუხედავად ამ ვარაუდისა, უნდა დავასკვნათ, რომ ზემოთაღნიშნული 225-ე მუხლი, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის სხვა დებულებების გათვალისწინებით, ეხება ძირითად საშუალებებსა და არამატერიალურ აქტივებსაც. ასეთი დასკვნის საფუძველს გვაძლევს ასსკ მე 17 მუხლში მოცემული საქონლის განმარტება, რომლის მიხედვით “საქონელი არის მატერიალური ან არამატერიალური ქონება, მათ შორის ელექტრო- და თბოენერგია, გაზი და წყალი” (გარდა ფულისა და მიწისა). საქონლის ასეთი ფართო განმარტება, ცხადია, მოიცავს ძირითად საშუალებებსაც და არამატერიალურ აქტივებსაც.

რაც შეეხება ძირითად საშუალებებისა და არამატერიალური აქტივების ნაშთზე დასარიცხი დღგ-ის ოდენობას დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრაციის გაუქმებისას, ის გამოთვლილი უნდა იქნეს მათი ნარჩენი საბალანსო ღირებულებიდან გამომდინარე.

კითხვა: სპს გეგმავს ფირმის ლიკვიდაციას ზაფხულში. კრების ოქმით შეიქმნა სალიკვიდაციო კომისია სპს-ის წარმომადგენლებიდან. მოხდა გამოცხადება გაზეთში სპს-ის ლიკვიდაციის შესახებ.

გადავიხადეთ ყველა დავალიანება, მათ შორის მიმდინარე წლის კუთვნილი მოგების გადასახადი. ამისშემდეგ ჩვენს ანგარიშზე დარჩა გარკვეული თანხა.
გთხოვთ აგვიხსნათ:

1) სალიკვიდაციო კომისიაში ხომ არ უნდა შევიდეს სასამართლოს ან საგადასახადო ინსპექციის წარმომადგენელი? რამდენი კაცით შეიძლება დაკომპლექტდეს სალიკვიდაციო კომისია?

2) დარჩენილი თანხა უნდა პირდაპირ გავანაწილოთ დამფუძნებლებს შორის თუ უნდა დავაკავოთ 10% საშემოსავლო გადასახადი დივიდენდებიდან (თუმცა წლის ბოლო არ არის)?

3) საგადასახადო ინსპექციას ბალანსი რომელი მდგომარეობით უნდა ჩავაბაროთ - სალიკვიდაციო კომისიის შექმნის პერიოდისთვის თუ სალიკვიდაციო კომისიის მუშაობის დამთავრების შემდეგ?

4) აუცილებელია თუ არა საგადასახადო ინსპექციამ ჩაატაროს სპს-ის შემოწმება?

პასუხი:
1) სალიკვიდაციო კომისიაში არც სასამართლოს და არც საგადასახადო ინსპექციის წარმომადგენელი არ ინიშნება. საერთოდ, სასამართლო საწარმოს ლიკვიდაციისას ნიშნავს ლიკვიდატორებს – ლიკვიდაციის განმახორციელებელ ფიზიკურ პირებს (ერთს ან რამდენიმეს), რომლებიც ლიკვიდაციის პროცესში განკარგავენ ფირმის აქტივებს. სალიკვიდაციო კომისია კი შეიძლება შეიქმნა საწარმოს შიგნით ლიკვიდატორის ბრძანებით, როგორც, მაგალითად, იქმნება საინვენტარიზაციო კომისიები დირექტორის ბრძანებით.

2) ასსკ მე-12 მუხლის მე-11 ნაწილის თანახმად, იურიდიული პირის (მათ რიცხვს მიეკუთვნება სპს) ლიკვიდაციისას დივიდენდს წარმოადგენს “ქონების განაწილებით მიღებული შემოსავალი, გარდა საწესდებო ან საემისიო კაპიტალის ქონებისა ან/და იმ ქონებისა, რომელიც პარტნიორმა ადრე განახორციელა შესატანის სახით”. შესაბამისად, თუ ფირმის ლიკვიდაციის შემდეგ დამფუძნებელ პარტნიორებს ქონების ან ფულადი სახსრების სახით რჩებათ მეტი თანხა, ვიდრე ეს მათ მიერ იქნა შეტანილი ადრე კაპიტალში შესატანის სახით, მაშინ ეს ნამეტი თანხა უნდა დაიბეგროს 10% დივიდენდის გადასახადით.

3) ლიკვიდაციის პროცესის დაწყების შემდეგ საწარმო შეიძლება აგრძელებდეს გარკვეული პერიოდის განმავლობაში ეკონომიკურ საქმიანობას, მაგალითად, ყიდდეს თავის აქტივებს. ამიტომ საგადასახადო ინსპექციას უნდა წარედგინოს როგორც მოგების გადასახადის დეკლარაცია იურიდიული პირის ლიკვიდაციის თაობაზე გადაწყვეტილების მიღებიდან 15 დღის განმავლობაში _ ასსკ 217-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, ასევე დეკლარაცია ერთობლივი შემოსავლებისა და გამოქვითვების შესახებ ეკონომიკური საქმიანობის საბოლოოდ შეწყვეტიდან 30 დღის განმავლობაში _ ასსკ 217-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად.

4) იურიდიული პირის ლიკვიდაციისას, როგორც წესი, საგადასახადო შემოწმება ყოველთვის ტარდება (მიუხედავად იმისა, რომ ამას საქართველოს საგადასახადო კოდექსი პირდაპირ არ მოითხოვს), ვინაიდან ლიკვიდაციის შემდეგ, ცხადია, საგადასახადო ორგანოს გადამხდელის მიერ დეკლარირებული გადასახადების სისწორის გადამოწმების საშუალება აღარ ექნება. საგადასახადო შემოწმება ასეთ დროს უმეტეს შემთხვევაში ტარდება კამერალურად.

კითხვა: შპს “X”-მა მოახდინა იმპორტირებული საქონლის განბაჟება 0,2% მოსაკრებლით და 20%-იანი დღგ-ის განაკვეთებით. 1 წლის შემდეგ საფინანსო პოლიციის მიერ აღძრული ს/სამართლის საქმიდან გამომდინარე მოხდა საბაჟო დეკლარაციების გადაანგარიშება და დამატებით დარიცხვა - 12%-იანი საბაჟო გადასახადისა და დღგ-ის 2,4%-ის. თანხების ჩარიცხვა მოხდა საბაჟოს ანგარიშზე. საბაჟო უარს აცხადებს დამატებით (დაზუსტებული) დეკლარაციის გაცემაზე.

ს/სამართლის საქმის გამოძიება ჯერ არ დამთავრებულა. 2005 წლის სამეურნეო საქმიანობის წლიური მოგების დეკლარაცია ჩასაბარებელი გვაქვს.

1. როგორი წესით ჩავითვალოთ ზედმეტად გადახდილი დღგ?

2. თუ ვერ ჩავითვლით დღგ-ს, რომელ ხარჯებში შეიძლება ვაღიაროთ (გატარება ბუღალტრულად)?

პასუხი:
ასსკ 247-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, ჩათვლას ექვემდებარება მხოლოდ ის დღგ, რომელიც გადახდილია საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების ან საბაჟო დეკლარაციების მიხედვით (ერთადერთ გამონაკლისს წარმოადგენს უკუდაბეგვრის წესით დარიცხული და გადახდილი არარეზიდენტის დღგ, რომლის გადახდის დამადასტურებელი დოკუმენტი გათანაბრებულია ანგარიშ/ფაქტურასთან), ამიტომ თქვენს შემთხვევაში თუ საბაჟო ორგანო უარს აცხადებს დაზუსტებული საბაჟო დეკლარაციის გამოწერაზე, მაშინ დამატებით გადახდილ საბაჟო დღგ-ს ვერანაირად ვერ ჩაითვლით. თუმცა, ვინაიდან ეს დამატებით დარიცხული გადასახადები უკავშირდება თქვენს იმპორტირებულ საქონელს, ისინი უნდა მიეკუთვნოს: ა) ამ იმპორტირებული საქონლის თვითღირებულებას, თუ ის ამ დროისათვის ჯერ რეალიზებული არ არის (დ-ტი 1610 “საქონელი” კ-ტი 3185 “საბაჟო გადასახდელები”); ან ბ) მიწოდების ან საერთო ხარჯებს, თუ საქონელი უკვე რეალიზებულია (დ-ტი 7390 ან 7490 კ-ტი 3185); ან გ) თუ საქონლის ნაწილი რეალიზებულია, ხოლო ნაწილი _ არა, მაშინ შესაბამისი პროპორციის მიხედვით დამატებით დარიცხული თანხის ნაწილი მიეკუთვნება მიწოდების ან საერთო ხარჯებს, დანარჩენი ნაწილი კიარარეალიზებული საქონლის თვითღირებულებას.

კითხვა: საქართველოს რეზიდენტმა A ფონდმა, რომელიც არ არის დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრირებული, მიიღო გრანტი თავის თანამშრომელთა კვალიფიკაციის ამაღლებისათვის. მან საგრანტო ხელშეკრულების თანახმად დღგ-ის გადამხდელი პირისაგან მიიღო მომსახურება, რაც ითვალისწინებდა ფონდის თანამშრომელთა ტრეინინგს. ამ მომსახურებაზე A ფონდს გამოუწერეს ანგარიშ-ფაქტურა. შეუძლია თუ არა A ფონდს საგადასახადო კოდექსის 252-ე მუხლის თანახმად აღნიშნულ ანგარიშ-ფაქტურაში ნაჩვენები დღგ ჩაითვალოს სხვა გადასახადებში ან დაიბრუნოს 71-ე მუხლის შესაბამისად?

პასუხი:
ასსკ 252-ე მუხლი სწორედ იმას განსაზღვრავს, რომ თუ გრანტი აკმაყოფილებს “გრანტების შესახებ” საქართველოს კანონში მოცემულ განმარტებას, მაშინ ამ გრანტით გათვალისწინებული საქონლის ან მომსახურების შესაძენად გადახდილი დღგ შეგიძლიათ ჩაითვალოთ ან დაიბრუნოთ ასსკ 71-ე მუხლით დადგენილი წესით საგადასახადო ორგანოში საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის წარდგენის საფუძველზე. აუცილებელია, რომ განცხადება დღგ-ის ჩათვლის ან დაბრუნების შესახებ წარედგინოს საგადასახადო ორგანოს დასაბეგრი ოპერაციის განხორციელებიდან სამი თვის ვადაში.

კითხვა: აქვს თუ არა ფიზიკურ პირს უფლება საქართველოს კანონმდებლობის მიხედვით ბინა ან მანქანა გაყიდოს უცხოურ ვალუტაში?

პასუხი:
თუ საფასურის გადახდა ხდება საქართველოს ტერიტორიაზე ნაღდი ან უნაღდო ანგარიშსწორებით (და არა, ვთქვათ, უცხოეთიდან თანხის გადმორიცხვის გზით), მაშინ ეს არ შეგიძლიათ, ვინაიდან საქართველოს ტერიტორიაზე ერთადერთ საგადამხდელო საშუალებად გამოცხადებულია ლარი. თუმცა, თქვენ შეგიძლიათ, ბინის ან მანქანის გაყიდვის ხელშეკრულებაში საფასური განსაზღვროთ უცხოურ ვალუტაში, ხოლო მისი მიღება მყიდველისაგან მოახდინოთ ლარებში ამ ვალუტის ოფიციალური ან საბაზრო (შეთანხმების მიხედვით) კურსის შესაბამისად.

კითხვა: მიკროსაფინანსო ორგანიზაცია A-მ იყიდა მიკროსაფინანსო ორგანიზაცია B-საგან 100 000 ლარი ნომინალური ღირებულების სესხის პორტფელი 50 000 ლარად. როგორ უნდა აღრიცხოს A-მ ეს ოპერაცია ფინანსურად და რა საგადასახადო ვალდებულებები წარმოეშობა მას ამ ოპერაციის შედეგად?

პასუხი:
როგორც ჩანს, მიკროსაფინანსო ორგანიზაცია B-ს ჰქონდა გაცემული სესხი (ან სესხები) 100 000 ლარის ოდენობით, რომლის მოთხოვნის უფლება 50 000 ლარად დაუთმო მიკროსაფინანსო ორგანიზაცია A-ს. აღნიშნული ოპერაცია მიკროსაფინანსო ორგანიზაცია A-სთვის იწვევს წმინდა აქტივების ზრდას, ამიტომ სხვაობა სესხის მოცულობასა და მის შესაძენად გადახდილ თანხას შორის (100 000 მინუს 50 000 ლარი) წარმოადგენს მისთვის “სხვა სამეწარმეო საქმიანობით მიღებულ შემოსავალს” ასსკ 175-ე მუხლის მე-2 ნაწილის “ვ” პუნქტის თანახმად. ის ჩართული უნდა იქნეს თქვენი საწარმოს წლიურ ერთობლივ შემოსავალში მოგების გადასახადით დაბეგვრის მიზნით.
ფინანსური აღრიცხვის მიზნებისათვის ეს ოპერაცია შეიძლება ინტერპრეტირებული იქნეს სხვადასხვანაირად მაგალითად, შეძენილი სესხის პორტფელი აისახოს გრძელვადიანი მოთხოვნების შემადგენლობაში ნომინალური ღირებულებით.

კითხვა: ინდ. საწარმოში, რომლის ძირითადი საქმიანობის საგანია ბენზინის და დიზელის საწვავის რეალიზაცია, ჩატარდა გეგმიური გასვლითი საგადასახადო შემოწმება. ინდსაწარმო დღგ-ის გადამხდელია. შემოწმების პერიოდი მოიცავდა 2004 წლის 1 ივნისიდან 2005 წლის 1 ნოემბრამდე პერიოდს. შემოწმება დაიწყო 2005 წლის 30 ნოემბერს, ამავე დღეს საგადასახადო ინსპექციის წარმომადგენლების მოთხოვნით ჩატარდა სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების ინვენტარიზაცია, ინდმეწარმის მიერ შექმნილი კომისიის მიერ. მათ მიერ ინვენტარიზაციის აქტში შეტანილი არ იქნა ფაქტიურად არსებული სხვადასხვა ფიჭური კავშირგაბმულობის კომპანიების სასაუბრო ბარათები (მაგთი და ჯეოსელი), რადგან საგადასახადო კოდექსის მიხედვით, საქონლის მიწოდება იმ პირის მიერ, რომელიც არის სხვა პირის რწმუნებული, განიხილება როგორც ამ სხვა პირის ოპერაციები. აღნიშნული ბარათები ინდმეწარმეს მიღებული ჰქონდა სადილერო ხელშეკრულებით, ანუ ბარათებს ყიდდა “მაგთიკომის” და “ჯეოსელის” სახელით და იღებდა საკომისიოს (2-4%), ამიტომ ბარათების რეალიზაცია მის მიერ დღგ-თი არ დაიბეგრება. დღგ-ს გადაიხდიდნენ “მაგთიკომი” და “ჯეოსელი”. შესაბამისად ზემოთ აღნიშნული კომპანიები დღგ-ის ანგარიშ-ფაქტურას ვერ გამოწერდნენ.

1) რამდენად სწორია ჩვენი მსჯელობა?

2) როგორ უნდა აღირიცხოს ბარათებთან დაკავშირებული ოპერაციები, როდესაც ინდსაწარმო გადასახადის გადახდისას იყენებს შემოსავლებისა და ხარჯების აღრიცხვის გამარტივებულ წესებს და რამდენად სწორია მოცემულ შემთხვევაში ამ წესის გამოყენება?

3) რა გადასახადების გადახდა ევალებოდა ინდმეწარმეს ბარათების რეალიზაციიდან შესამოწმებელ პერიოდში და რა ვადებში?

4) საინვენტარიზაციო კომისიის მიერ 2005 წლის 30 ნოემბერს სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების ინვენტარიზაციის აქტში შეუტანელი ფიჭური კავშირგაბმულობის ბარათების ღირებულება გავლენას მოახდენდა თუ არა 2005 წლის ერთობლივ შემოსავალზე?

5) შესაძლებელია თუ არა, ფიჭური კავშირგაბმულობის ბარათების ზედმეტობა-დანაკლისის არსებობა და ასეთი სახის საქონელზე საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 143-ე მუხლის გავრცელება?

პასუხი:
1) პრინციპულად, თქვენი მსჯელობა სწორია. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 244-ე მუხლი “აგენტის ოპერაციები” განმარტავს, რომ “საქონლის/მომსახურების მიწოდება პირის მიერ, რომელიც არის სხვა პირის აგენტი (რწმუნებული), განიხილება როგორც ამ სხვა პირის (რწმუნებლის) ოპერაციები”. აღწერილ შემთხვევაში თქვენ წარმოადგენთ სწორედ შპს “მაგთიკომისა” და “ჯეოსელის” აგენტს, ვინაიდან მონო- და ლაილაი-ბარათების მყიდველი ამ ბარათების შეძენით იძენს “მაგთიკომისა” და “ჯეოსელის” და არა თქვენს მომსახურებას. აქედან გამომდინარე, მონო- და ლაილაი-ბარათების გაყიდვიდან მთლიანად შემოსული თანხა დღგ-ის მიზნებისათვის ჩაითვლება რწმუნებლის ანუ “მაგთიკომისა” და “ჯეოსელის” დასაბეგრ ბრუნვად, ხოლო თქვენთვის დღგ-ით დასაბეგრი ბრუნვა იქნება მხოლოდ ფიჭური კავშირგაბმულობის კომპანიებისაგან მიღებული თქვენი საშუამავლო მომსახურების საზღაური. ერთადერთი, შევნიშნავთ, რომ თქვენ ამ ბარათებთან ერთად ფიჭური კავშირგაბმულობის კომპანიებისაგან უნდა აგეღოთ მათ სახელზე გაცემული საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურები, რათა ბარათების მყიდველებისაგან ანგარიშ-ფაქტურის გამოწერის მოთხოვნის შემთხვევაში გქონოდათ შესაძლებლობა მათი გამოწერისა მრწმუნებლის ანუ ფიჭური კავშირგაბმულობის კომპანიის სახელით.

2) შემოსავლებისა და ხარჯების აღრიცხვის გამარტივებული წესის გამოყენება, რაც შემოღებულია საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2004 წ. 31 დეკემბრის # 899 ბრძანებით, ამ წესის მე-3 ნაწილის თანახმად, არ არის ნებადართული დღგ-ის გადამხდელებისათვის.

3) თქვენ ყოველთვიურად უნდა გადაგეხადათ დღგ ფიჭური კავშირგაბმულობის კომპანიებისაგან საანგარიშო თვის შედეგების მიხედვით მათგან მისაღები საკომისიო გასამრჯელოს თანხებიდან, ხოლო წლიურ ერთობლივ შემოსავალში მოგების გადასახადით დაბეგვრის მიზნებისათვის უნდა ჩაგერთოთ წლის მანძილზე მათგან მისაღები საკომისიო გასამრჯელოების ჯამური თანხა დღგ-ის გარეშე.

4) საინვენტარიზაციო კომისიის მიერ 2005 წლის 30 ნოემბერს სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების ინვენტარიზაციის აქტში შეუტანელი ფიჭური კავშირგაბმულობის ბარათების ღირებულება გავლენას მოახდენდა 2005 წლის ერთობლივ შემოსავალზე მხოლოდ იმ თანხით, რა თანხაც უნდა მიგეღოთ ფიჭური კავშირგაბმულობის კომპანიებისაგან საკომისიო გასამრჯელოს სახით აღნიშნული ბარათების რეალიზაციის გამო.

5) მონო- და ლაილაი-ბარათები ინდსაწარმოსთვის არ მიეკუთვნებიან მის სასაქონლო-მატერიალურ ფასეულობებს, ამიტომ მათი ნაკლებობის გამოვლენის შემთხვევაში დანაკლისის თანხას წარმოადგენს არა მათი მთლიანი ღირებულება, არამედ მათი ღირებულების შესაბამისი წილხვედრი საკომისიო გასამრჯელოს ოდენობა. ზედმეტობის გამოვლენა თეორიულად დასაშვებია, თუმცა ძნელი წარმოსადგენია, რანაირად შეიძლება ის წარმოიშვას თქვენი ინდსაწარმოს საქმიანობის შემთხვევაში.

კითხვა: პარტნიორისგან აღებული გვაქვს გრძელვადიანი სესხი (5 წლის ვადით) 17%-იანი განაკვეთით. საწარმოო ფინანსური სიძნელეების გამო წარმოებამ ვერ შესძლო სესხის ნაწილის და სესხის დაფარვა აღნიშნულ ვადაში. შესაძლებელია თუ არა სესხის პროცენტის პატიება და სესხის ვადის გაგრძელება? სესხის პროცენტის პატიების დროს რა გადასახადებით დავიბეგრებით?

პასუხი:
სესხის პროცენტის პატიებაც და სესხის ვადის გაგრძელებაც დასაშვებია, თუ ამაზე არსებობს მსესხებლის წერილობითი თანხმობა. ნაპატიები სესხის პროცენტის თანხა თქვენთვის წარმოადგენს არასამეწარმეო ეკონომიკური საქმიანობით მიღებულ შემოსავალს ასსკ 175-ე მუხლის მე-3 ნაწილის “დ” პუნქტის თანახმად. ის ჩართული უნდა იქნეს თქვენი საწარმოს წლიურ ერთობლივ შემოსავალში მოგების გადასახადით დაბეგვრის მიზნით.

კითხვა: თქვენს ჟურნალში #9(69) გაგვეცით პასუხი, რომ ფრინველის მოშენება და კვერცხის წარმოება მიეკუთვნება სასოფლო-სამეურნეო საქმიანობას და მასზე ვრცელდება ასსკ-ით დადგენილი შეღავათები.
აქედან გამომდინარე, ფრინველის ცოცხლად რეალიზაციიდან მიღებული შემოსავალი (თუნდაც მან გადააჭარბოს 100 000 ლარს) ასსკ 230-ე მუხლის შესაბამისად არ იქნება დღგ-ის გადამხდელი. იგივეშეღავათი გავრცელდება თუ არა იმ შემთხვევაში, თუ შპს-ს დაკლული ფრინველის რეალიზაციიდან მიღებული შემოსავალი გადააჭარბებს 100 000 ლარს?

პასუხი:
რა თქმა უნდა, არ გავრცელდება, რადგან ფრინველის დაკვლა იწვევს საქონლის კოდის შეცვლას, ასსკ 230-ე მუხლის 1-“ჩ” პუნქტით განსაზღვრული შეღავათით კი დღგ-ისაგან განთავისუფლებულია “სასოფლო-სამეურნეო წარმოებაში დასაქმებული პირის მიერ სოფლის მეურნეობის პროდუქციის პირველადი მიწოდება მის სამრეწველო გადამუშავებამდე (სასაქონლო კოდის შეცვლამდე)”.

კითხვა: 1) შპს ქირაობს სატვირთო ავტომანქანას ფიზიკური პირისგან და უხდის საიჯარო ქირის ღირებულებას. გადახდილი თანხას ვბეგრავთ როგორც ფიზიკური პირის მიერ მიღებულ შემოსავალს (საშემოსავლო - 12% და სოციალური - 20%). ძველი საგადასახადო კოდექსით ვახდენდით გადასახდელი თანხის დაბეგვრას დღგ-ით უკუდაბეგვრის წესით. გთხოვთ გვიპასუხოთ, რამდენად სწორად ვახდენთ დაბეგვრას და უნდა მოვახდინო თუ არა ახალი კანონმდებლობით დღგ-ის გადასახადით დაბეგვრა?

2) კომპანია მივლინებით რეგიონებში აგზავნის თანამშრომლებს გარკვეული პერიოდით, ამისათვის იგი ქირაობს ადგილობრივი მაცხოვრებლებისგან საცხოვრებელ ფართს, შესაბამისად აფორმებს ხელშეკრულებას ფართის ქირავნობის შესახებ. თანხის გადახდის დღისთვის ვახდენთ მის დაბეგვრას საშემოსავლო და სოციალური გადასახადით. უნდა მოვახდინოთ თუ არა აღნიშნული თანხის დაბეგვრა დღგ-ით? 

3) კომპანიის თანამშრომლები სარგებლობენ საკუთარ მფლობელობაში არსებული მობილური ტელეფონებით (ნომრებით). ამისათვის კომპანიას გაფორმებული აქვს იჯარის ხელშეკრულება, და შესაბამისად უხდის საიჯარო ქირას. თანხის დაბეგვრა ხდება საშემოსავლო და სოციალური გადასახადით. უნდა მოხდეს თუ არა თანხის დღგ-ით დაბეგვრა?

პასუხი:
საშემოსავლო და სოციალური გადასახადებით დაბეგვრა მართებულია, მაგრამ არცერთ თქვენს მიერ აღწერილ შემთხვევაში დღგ-ით დაბეგვრა არ უნდა მოხდეს. საგადასახადო ორგანოში არარეგისტრირებული ფიზიკური პირებისაგან შეძენილი მომსახურების დაბეგვრა დღგ-ით უკუდაბეგვრის წესით გათვალისწინებული იყო ძველ საგადასახადო კოდექსში, ახალი საგადასახადო კოდექსი კი, რომელიც ძალაშია 2005 წლის 1 იანვრიდან, ასეთ დებულებას აღარ შეიცავს.

კითხვა: შპს მუშაობს მხოლოდ ექსპორტზე. თანახმად საგადასახადო კოდექსის 221-ე მუხლის “ა” პუნქტის მოთხოვნისა, დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრაციისათვის განცხადება უნდა წარგვედგინა 2005 წლის 10 აგვისტოს. განცხადება წარვადგინეთ 31 აგვისტოს. აგვისტოს თვის დღგ-ის დეკლარაცია წარვადგინეთ კანონით გათვალისწინებულ ვადაში.

დაგვეკისრება თუ არა სანქცია სარეგისტრაციო ვადის დარღვევისათვის, მიუხედავად იმისა, რომ ბიუჯეტში გადასახდელი თანხა ჩვენთვის, როგორც ექსპორტიორებისათვის 0-ის ტოლია? არსებობს თუ არა კიდევ მუხლი, რომლითაც დაგვეკისრება ჯარიმა?

პასუხი:
ასსკ 140-ე მუხლის “ა” პუნქტის თანახმად, “დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრაციის გარეშე ფუნქციონირების შემთხვევაში” გადამხდელს ჯარიმის სახით გადახდება “რეგისტრაციის გარეშე ფუნქციონირების მთელ პერიოდში ბიუჯეტში გადასახდელი დღგ-ის თანხის 100 პროცენტი”. თქვენს შემთხვევაში, ვინაიდან მხოლოდ ექსპორტზე მუშაობთ (იმ პირობით, თუ გაგაჩნიათ ექსპორტის დამადასტურებელი სათანადო დოკუმენტები და წარადგენთ მათ საგადასახადო ორგანოში), ამ მუხლის მიხედვით ჯარიმა არ გეკუთვნით (ნულის ტოლია). ვინაიდან დღგ-ის დეკლარაციები დროულად წარადგინეთ, სხვა ჯარიმებიც არ დაგეკისრებათ.

კითხვა: შპს X-მა შეისყიდა შპს Y-ში წილის 50% და გადაიხადა (პირობითად) 1 000 000 ლარი. ამასთან მანვე აიღო ბანკიდან 200 000 ლარის კრედიტი, რომელიც ჩაურიცხა შპს Y-ს წარმოების რეკონსტრუქციისა და მოდერნიზაციისათვის.

1) დაიბეგრებიან თუ არა შპს Y-ის დანარჩენი 50%-ის მფლობელები, თუ ისინი X-ის მიერ წილის შესყიდვისათვის გადახდილ თანხას გაინაწილებენ მათი წილების შესაბამისად. ამასთან გთხოვთ მოგეცეთ ამ ოპერაციის ბუღალტრული გატარება.

2) ვინ უნდა გაისტუმროს ბანკიდან X-ის მიერ აღებული კრედიტი - შპს X-მა თავისი დამოუკიდებელი საქმიანობიდან თუ შპს Y-მა, როგორც ამ კრედიტის უშუალოდ მომხმარებელმა?

პასუხი:
1) აღნიშნული გარიგება წარმოადგენს შპს Y-ის დამფუძნებლებს შორის მომხდარ გარიგებას, ამიტომ ის შპს Y-ის ბუღალტერიაში საერთოდ არ აისახება. შპს X-ის ბუღალტერიაში კი 1 000 000 ლარის გადახდა უნდა აისახოს როგორც ჩადებული ინვესტიცია _ მეკავშირე საწარმოში წილის შეძენა, რაც ბუღალტრულადუნდა გატარდეს 2430-ე ანგარიშის დებეტში.

რაც შეეხება საგადასახადო მხარეს, შპს Y-ის დამფუძნებლებისთვის (ვვარაუდობთ, რომ ისინი ფიზიკური პირებია), რომლებმაც გაყიდეს წილის 50%, ეს ოპერაცია წარმოადგენს წილის რეალიზაციით მიღებულ შემოსავალს. ნამეტი თანხა ამ შემოსავლიდან დაიბეგრება საშემოსავლო გადასახადით, გარდა იმ შემთხვევისა, თუ ფიზიკური პირი ფლობდა ამ წილს (მატერიალურ აქტივს) 2 წელზე მეტი ვადის განმავლობაში. ნებისმიერ შემთხვევაში (იბეგრება თუ არა), წილის გამყიდველმა ფიზიკურმა პირმა საგადასახადო ორგანოში უნდა წარადგინოს “ფიზიკური პირის მიერ მატერიალური აქტივების რეალიზაციით, მემკვიდრეობით ან ჩუქებით მიღებული შემოსავლების დეკლარაცია” საშემოსავლო გადასახადის გადახდის მიზნით ან მისგან გათავისუფლების დამადასტურებელი ცნობის ასაღებად წილის გადაცემამდე, ასსკ 217-ე მუხლის მე-8 ნაწილში ახლახან შესული ცვლილებების თანახმად.

2) ბანკიდან აღებული ვალი უნდა გაისტუმროს იმან, ვინც ეს სესხი აიღო _ ანუ შპს X-მა. დაფინანსების წყარო შეიძლება მისთვის იყოს შპს Y-დან მიღებული დივიდენდები, ხოლო თუ შპს Y-ს მოგება არ გააჩნია ან მოგების განაწილება დამფუძნებლებზე არ ხდება, მაშინ შპს X-მა უნდა დაფაროს საბანკო კრედიტი თავისი დამოუკიდებელი საქმიანობიდან.

კითხვა: დღევანდელი მდგომარეობით საურავების დარიცხვისათვის მინიმალური ხელფასი განისაზღვრება 5 ლარით თუ 20 ლარით?

პასუხი:
საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 4 ივნისის # 351 ბრძანებულებით, საქართველოს ტერიტორიაზე ყველა საწარმოსა და ორგანიზაციისათვის მინიმალური ხელფასი განსაზღვრულია 20 ლარის ტოლად. ამ ბრძანებულების მე-3 პუნქტის შინაარსიდან გამომდინარე, ამ ბრძანებულების გამოსვლის შემდეგ მიღებულ ან შეცვლილ ნორმატიულ აქტებში (მათ შორის _ ახალ საგადასახადო კოდექსში), სადაც მოსაკრებლები, სანქციები, ჯარიმები და სხვა გადასახდელები დაკავშირებულია მინიმალურ ხელფასად, ამ სანქციების, ჯარიმების ან სხვა გადასახდელების განსაზღვრისათვის მინიმალური ხელგასი აიღება 20 ლარის ოდენობით.

კითხვა: თუ არსებობს საგადასახადო ვალდებულებები საურავის სახით? ერიცხება თუ არა ამ თანხას კიდევ საურავი და საგადასახადო კოდექსის რომელი მუხლის საფუძველზე ხდება ეს?

პასუხი:
საურავი წარმოადგენს ასსკ 126-ე მუხლით განსაზღვრულ საგადასახადო სანქციის ერთ-ერთ სახეს, რომელიც ასსკ 129-ე მუხლის მიხედვით წარმოადგენს სავალდებულო გადასახადს ამ სანქციას დაქვემდებარებული გადასახადის გადამხდელისათვის (შეადგენს საგადასახადო დავალიანების 0,07 პროცენტს ყოველი ვადაგადაცილებული დღისთვის), ამიტომ ის, ცხადია, საგადასახადო ვალდებულებაა. საურავზე საურავის დარიცხვა არ ხდება, რადგან ასსკ 126-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, “საგადასახადო სანქციას საურავი არ ერიცხება”.

კითხვა: 1. როგორ დავიანგარიშოთ ბიულეტენი (დროებითი შრომისუუნარობის ფურცელი) და ვის მიერ უნდა მოხდეს ანაზღაურება, კონკრეტულად რომელი მუხლის საფუძველზე?

2. შეიძლება თუ არა ყოველთვიურ დეკლარაციაში, რომელიც იგზავნება საგადასახადო განყოფილებაში, ბიუჯეტში გადასახდელი თანხის შემცირება ამ თანხით, რაც გაიცა ბიულეტენის საფუძველზე?

3. საარსებო მინიმუმიდან (115 ლარი) უნდა გაიცეს ბიულეტენი თუ რაც ხელფასი აქვს, იქიდან?

პასუხი:
ბიულეტენის ანუ დროებითი შრომისუუნარობისათვის დახმარების გაცემა რეგულირდება საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2006 წ. 15 მარტის # 85/ნ ბრძანებით დამტკიცებული “დროებითი შრომისუუნარობის, ორსულობისა და მშობიარობის გამო დახმარების დანიშვნისა და გაცემის წესის” მიხედვით (იხ. “ააფი”, 2006 წ. #3 (75)). ამ დებულების მე-9 მუხლი განსაზღვრავს, თუ როგორ უნდა გაიანგარიშოთ დახმარების ოდენობა, ხოლო ამავე მუხლის მე-11 მუხლით დადგენილია, რომ “სსიპ “საქართველოს სოციალური დაზღვევის ერთიანი სახელმწიფო ფონდის” მიერ დროებითი შრომისუუნარობის გამო დახმარება ანაზღაურდება ამ წესით გათვალისწინებული პირობების შესაბამისად, თვეში 115 ლარის ლიმიტის ფარგლებში”. დახმარების თანხა სოცდაზღვევის ფონდის მიერ ჩაირიცხება: არასაბიუჯეტო ორგანიზაციის შემთხვევაში _ ორგანიზაციის ანგარიშზე, ხოლო საბიუჯეტო ორგანიზაციის შემთხვევაში _ პირის პირად ანგარიშზე. დებულება არ ავალდებულებს დამქირავებელს თავისი სახსრებიდან გასცეს დროებითი შრომისუუნარობის გამო დახმარება სოცდაზღვევის ფონდის მიერ დაფინანსებული ლიმიტის ზემოთ, თუმცა არც კრძალავს მას. თუ დამქირავებელი გასცემს ამ დახმარებას (სოცდაზღვევის ფონდის მიერ დაფინანსებული ლიმიტის ზემოთ), მაშინ ასეთ გაცემაზე საგადასახადო შეღავათები საშემოსავლო და სოციალურ გადასახადებში არ გავრცელდება.
ბიუჯეტში გადასახდელი თანხის პირდაპირი შემცირება იმ თანხით, რაც გაიცა ბიულეტენის საფუძველზე, დაუშვებელია. სოცდაზღვევის ფონდის მიერ დაფინანსებული დროებითი შრომისუუნარობის გამო დახმარება (თვეში 115 ლარიანი ლიმიტის ფარგლებში) მიეთითება საშემოსავლო გადასახადის ყოველთვიური დეკლარაციის მე-3 სტრიქონში “გაცემული ანაზღაურება, რომელზეც ვრცელდება საგადასახადო შეღავათი”, ხოლო სოციალური გადასახადის ყოველთვიური დეკლარაციაში  მიეთითება მე-4 სტრიქონში “განაცემი, რომელიც თავისუფლდება სოციალური გადასახადით დაბეგვრისაგან”.

კითხვა: კონკრეტულად, რომელ მკაცრი აღრიცხვის დოკუმენტს გულისხმობს საგადასახადო კოდექსის 971-ე მუხლის მე-4 ნაწილის “ა” პუნქტი? და მხოლოდ სალაროს შემოსავლის ორდერი არის თუ არა საგადასახადო ორგანოსთვის გადახდის დამადასტურებელი დოკუმენტი?

პასუხი:
ასსკ 971-ე მუხლის მე-4 ნაწილის “ა” პუნქტში აღნიშნულია, რომ საკონტროლო-სალარო აპარატების გამოყენების ვალდებულებისაგან თავისუფლდებიან პირები, რომლებიც მომხმარებლებთან ნაღდი ფულით ანგარიშსწორების ფაქტის დადასტურებისათვის იყენებენ საქართველოს კანონმდებლობით დაწესებულ მკაცრი აღრიცხვის დოკუმენტებს. ასეთ დოკუმენტთა რიცხვს, მაგალითად, მიეკუთვნება: საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა; სამგზავრო ავიაბილეთები; საბარგო ქვითარი (ავიაგადაზიდვებისათვის); ავტოპარკირების ქვითარი; სამგზავრო მუყაოს დოკუმენტები; ელექტრომატარებლის სამგზავრო საბუთი და ა.შ. სრულად მკაცრი აღრიცხვის დოკუმენტების ჩამონათვალი მოცემულია საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2005 წ. 2 აგვისტოს # 669 ბრძანების # 1 დანართში “მკაცრი აღრიცხვის ფორმების (დოკუმენტების) ნუსხა”.

მხოლოდ სალაროს შემოსავლის ორდერი (დამოწმებული მისი გამცემის ბეჭდითა და ხელმოწერით) წარმოადგენს გადახდის დამადასტურებელ დოკუმენტს, ხოლო თუ მის გამცემს ევალებოდა საკონტროლო-სალარო აპარატის ჩეკის გაცემა, კანონით დადგენილ წესს არღვევს ის (ფულის მიმღები) და არა ფულის გადამხდელი.